Czym jest alergia krzyżowa?
Czy zdarzyło Ci się jeść ulubione krewetki i nagle poczuć świąd oraz puchnięcie twarzy lub gardła? Jeśli jesteś uczulony na roztocze kurzu domowego – to mogła być alergia krzyżowa! Podobne reakcje mogą wystąpić po zjedzeniu banana u osób uczulonych na lateks lub po spożyciu melona, gdy alergizują nas trawy. Okazuje się bowiem, że większość alergenów wchodzi w tzw. reakcje krzyżowe, dlatego uczulenie na pyłki często niesie za sobą ryzyko wystąpienia reakcji uczuleniowych na pokarmy. Każdy alergik powinien znać tabelę reakcji krzyżowych, żeby wiedzieć jakich produktów unikać, zwłaszcza w okresie pylenia alergizujących roślin.
Czym jest alergia krzyżowa?
Okazuje się, że alergeny pochodzące z różnych źródeł (pyłki roślin, pokarmy) mają zbliżoną do siebie budowę strukturalną i dlatego mogą powodować reakcję uczuleniową nawet mimo braku nadwrażliwości na konkretny alergen. Gdy jeden alergen rozpozna i połączy się z wcześniej wytworzonymi przeciwciałami innego alergenu o podobnej budowie, ale z innego źródła – nastąpi właśnie reakcja krzyżowa. Reakcje krzyżowe często występują między alergenami wziewnymi i pokarmowymi.
Jakie są objawy alergii krzyżowej?
Ze względu na mechanizm powstawania – alergia krzyżowa manifestuje się w podobny sposób, jak „standardowa” alergia pokarmowa lub wziewna. Pacjenci zwykle skarżą się na obrzęk i świąd języka, podniebienia, gardła i nosa, a nawet swędzenie uszu. Zdarza się puchnięcie warg, a w skrajnych i na szczęście rzadkich przypadkach – niebezpieczna reakcja uogólniona, czyli wstrząs anafilaktyczny. Częstymi symptomami są także: pokrzywka, świst w oskrzelach, astma, kaszel, ból brzucha, wzdęcia czy biegunka.
Rozwój medycyny pozwolił na opracowanie tabeli najczęstszych reakcji krzyżowych, co pomaga pacjentom lepiej rozumieć mechanizmy uczuleniowe i skutecznie im zapobiegać, eliminując z diety podejrzane produkty lub unikając ich zwłaszcza w czasie największej aktywności alergenów roślinnych (okres pylenia). Co warte odnotowania – większość alergenów pokarmowych uczestniczących w reakcjach krzyżowych jest wrażliwa na temperaturę, dlatego dobrym pomysłem wydaje się poddawanie ich obróbce cieplnej, co pozwala zdecydowanie ograniczyć ryzyko uczulenia.
Symptomy alergii krzyżowych zwykle występują po kilkunastu minutach do dwóch godzin od wniknięcia alergenu. Z reguły mają łagodny przebieg.
Najczęstsze reakcje krzyżowe, które warto znać:
- Brzoza: topola, olcha, buk, leszczyna, dąb, jesion, kasztan, drzewo oliwne, trawy, zboża, bylica, rumianek, owoce pestkowe (jabłko, śliwka, gruszka, brzoskwinia, morela), kiwi, banan, liczi, marchew (surowa), seler, orzech laskowy, pomidor (surowy), soja, papryka, curry, anyż, kolendra, kminek, pieprz, lateks.
- Trawy/zboża: drzewo oliwne, brzoza, jesion, bylica, rzepak, owoce pestkowe (jabłko, śliwka, gruszka, brzoskwinia, morela), seler, groch, melon, arbuz, kiwi, orzeszki ziemne, pszenica, żyto, owies, ryż, komosa ryżowa, ziemniak, pomidor (surowy).
- Bylica: trawy, zboża, drzewo oliwne, brzoza, rumianek, ambrozja, słonecznik, owoce pestkowe (jabłko, śliwka, gruszka, brzoskwinia, morela), kiwi, mango, seler, marchew (surowa), groch, pomidor (surowy), papryka, curry, anyż, kolendra, kminek, pieprz, orzeszki ziemne, lateks.
- Roztocza: owoce morza, skorupiaki.
- Pierze: jajko kurze, mięso kurczaka.
- Sierść kota i psa: mięso wieprzowe.
- Ryż: trawy, zboża, żyto, pszenica, owies.
- Mleko krowie: mleko kozie, mleko owcze, mięso wołowe.
- Lateks: trawy, zboża, bylica, marchew (surowa), seler, ziemniak, papryka, pomidor (surowy), szpinak, sałata, awokado, kiwi, grejpfrut, banan, ananas, melon, mango, kasztan jadalny, migdały.
Osoby cierpiące na różnorodne alergie powinny mieć pod ręką (najlepiej na lodówce!) tabelę alergenów krzyżowych, co pozwoli uniknąć lub zminimalizować ryzyko wystąpienia reakcji uczuleniowych. W przypadku alergii krzyżowych można z powodzeniem stosować odczulanie: metodami konwencjonalnymi (szczepionki) lub terapią biorezonansową.
